Borderline persoonlijkheidsstoornis

Onderwerp

Welke invloed heeft een borderline persoonlijkheidsstoornis bij moeders op de interactie met hun 1- jarige kinderen?

Achtergrond

Tot op heden is er weinig onderzoek verricht naar de kwaliteit van de omgang van patiënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis met hun kinderen (communicatie). En of dit consequenties heeft voor de ontwikkeling van het kind. Bij een borderline persoonlijkheidsstoornis is er vooral bij stress een verhoogde kans op het optreden van gedragsproblemen, zoals impulsiviteit, zelfbeschadiging (automutilatie) en woedebuien. Uit recent onderzoek, dat gedaan is door één van de auteurs van deze studie2, blijkt dat bij een groep vrouwen met een borderline persoonlijkheidsstoornis of een depressie een hoge prevalentie is van vijandigheid/hulpeloosheid en conflicten, die geassocieerd zijn met een toegenomen kans op een verstoord moeder-kind contact.

Studie

Hobson, MPH Patrick, JA Hobson, L Crandell, E Bronfman, K Lyons-Ruth. How mothers with bordeline personality disorder relate to their year-old infants. RP British Journal of Psychiatry 195 (2009); 325-330.

Doel

De auteurs van dit onderzoek willen inzicht verkrijgen in de mogelijke invloed van borderline persoonlijkheidsstoornis bij de moeder op de interactie met hun kinderen, in vergelijking met moeders met een depressieve stoornis en moeders zonder een psychiatrische stoornis.

Methode

Vanwege moeilijkheden bij het verzamelen van een adequate patiëntengroep voor deze studie zijn bestaande patiëntencohorten (moeders en hun kinderen) van een ander onderzoek, van wie voldoende informatie beschikbaar was, gebruikt in deze studie.
Moeders en hun kinderen werden gefilmd op verschillende gestandaardiseerde momenten wanneer moeder en kind van elkaar afgezonderd zijn en daarna als zij weer herenigd worden (Strange Situation Test).

Daarna werd het gedrag van de moeder gescoord door een onderzoeker die is geblindeerd voor psychiatrische diagnose van patiënte en voor het ontwerp en hypothese van deze studie met behulp van een gevalideerd meetinstrument (Atypical Maternal Behavior Instrument for Assessment and Classification= AMBIANCE). Dit instrument meet kwaliteit van affectieve communicatie van de moeder met haar kind.

Resultaten

De interacties tussen moeder en kind werden vergeleken bij een groep van 13 moeders met een borderline persoonlijkheidsstoornis, 15 depressieve moeders en 31 moeders zonder psychiatrische stoornis. Bij moeders met een borderline persoonlijkheidsstoornis is in vergelijking met de vrouwen zonder psychiatrische diagnose en de vrouwen met een depressieve stoornis sprake van de meeste kans op verstoorde affectieve communicatie met hun kinderen (respectievelijk 85 procent, 47 procent en 42 procent). Daarnaast onderscheiden vrouwen met een borderline persoonlijkheidsstoornis zich door een significant hogere prevalentie angstig/gedesoriënteerd gedrag dan de andere twee groepen.

Bespreking

Sterke punten
Dit is een van de weinige studies over de kwaliteit van moeder-kind interacties tussen psychiatrische stoornissen. Communicatie van moeder met het kind is geblindeerd voor stoornis van de moeder en het doel van het onderzoek gemeten met een gevalideerd meetinstrument (AMBIANCE).
Zwakke punten
Heterogeniteit van de onderzoeksgroepen.De groep moeders met een borderline persoonlijkheidsstoornis was samengesteld uit twee andere groepen die verschilden qua gemiddelde leeftijd van de kinderen (12 maanden versus 18 maanden) en demografische gegevens (hoog economische status versus laag economische status). Daarnaast was de controlegroep moeders zonder psychiatrische stoornis afkomstig uit andere onderzoekspopulaties.

Conclusie

Borderline persoonlijkheidsstoornis bij moeders is geassocieerd met significant meer verstoorde moeder-kind communicatie dan bij moeders met een depressie of moeders zonder een psychiatrische diagnose.

Standpunt POP

Moeders met een borderline persoonlijkkheidsstoornis hebben een verhoogde kans op een verstoorde moeder-kind interactie.
Met name bij deze psychiatrisch diagnostische groep wordt aanbevolen extra aandacht te besteden aan  het inventariseren van de (het verhogen van) kwaliteit van het aanwezige sociaal netwerk rond de toekomstige moeder voor opvang en begeleiding van moeder en kind na de bevalling.

Ook wordt het aanbevolen om deze aanstaande moeders te adviseren reeds tijdens de zwangerschap een ouder-kind cursus te volgen bij een moeder-kind centrum of consultatiebureau om zich beter voor te bereiden op het ouderschap.
Zo nodig kan na de geboorte een  KOPP (Kinderen van Ouders met Psychiatrische Problemen) consulent worden aangevraagd via de eigen psychiater of via de kinderarts, vooral indien er andere kinderen al in het gezin aanwezig zijn. Er wordt dan actief aan de moeder-kind relatie gewerkt.

Refenties:

  1. RP Hobson, MPH Patrick, JA Hobson, L Crandell, E Bronfman, K Lyons-Ruth. How mothers with bordeline personality disorder relate to their year-old infants. British Journal of Psychiatry 195 (2009); 325-330.
  2. K. Lyon-Ruth, C. Yellin, S. Melnick, G. Atwood. Expanding concept of unresolved mental states: Hostile/helpless state of mind on the Adult Attachment Interview are associated with disrupted mother-infant communication and infant disorganization. Dev Psychopath 2005; 17: 1-23.