POP Expertisecentrum Amsterdam
Medicatie tijdens de zwangerschap en borstvoeding
| Medicatie | Zwangerschap | Borstvoeding | |
|---|---|---|---|
|
Antidepressiva |
|||
| SSRI | paroxetine Seroxat |
C | H |
| sertraline Zoloft |
C | H | |
| fluoxetine Prozac |
C | S | |
|
fluvoxamine |
C | A | |
| citalopram Cipramil |
C | H | |
| escitalopram Lexapro |
B | S | |
| NSSRI | mirtazapine Remeron |
C | A |
| venlafaxine Efexor |
C | A | |
| duloxetine Cymbalta |
B | S | |
| Overigen | bupropion zyban |
C | S |
| TCA | amitriptyline Tryptizol |
C | H |
| clomipramine Anafranil |
C | H | |
|
nortriptyline |
C | H | |
| imipramine Tofranil |
C | H | |
| Klassieke antipsychotica | |||
| Butyrofenonen | haloperidol Haldol |
C | H |
| Fenothiazinen | flufenazine Anatensol |
B | S |
| Difenylbutylaminen | penfluridol Semap |
B | S |
| pimozide Orap |
B | S | |
| Thioxanthenen | flupentixol Fluanxol |
B | A |
| zuclopentixol Cisordinol |
B | A | |
| Atypische antipsychotica | |||
| quetiapine Seroquel |
C | S | |
| risperidon Risperdal |
C | S | |
| olanzapine Zyprexa |
C | S | |
| clozapine Leponex |
C | S | |
| Stemmings-stabilisatoren | |||
| lithiumcarbonaat Camcolit/Priadel |
C | S | |
| Anti-epileptica | carbamazepine Tegretol |
D | H |
| valproinezuur Depakine |
D | H | |
| lamotrigine Lamictal |
C* | S | |
| Benzodiazepines | |||
| oxazepam Seresta |
C | S | |
| diazepam Valium |
B | S | |
| temazepam Normison |
C | S | |
| lorazepam Temesta |
C | S |
* Er lijkt een minder verhoogde kans op een aangeboren afwijking als dit medicament niet in combinatie met andere anti-epileptica wordt gebruikt en in een lage therapeutische dosering.
Classificatie indeling naar RIVM
Zwangerschap
| A | Geen schadelijke effecten waargenomen |
| B | Mogelijke effecten onvoldoende bij de mens onderzocht |
| C | Geen aangeboren afwijkingen waargenomen, wel farmacologische effecten. Veiligheid van het middel afwegen tegen de indicatie om het middel te gebruiken |
| D | Schadelijke effecten waargenomen (of waarschijnlijk); verhoogde kans op blijvende schade bij embryo/foetus. Medicijngebruik tijdens zwangerschap niet veilig. Zo mogelijk een veiliger geneesmiddel kiezen. |
Borstvoeding
| H | Handhaven. Borstvoeding en medicijngebruik veilig te combineren. |
| B | Beperken. Borstvoeding en/of medicijngebruik beperken;zo mogelijk dosering/frequentie geneesmiddel laag houden, anders borstvoeding tijdelijk stoppen |
| A | Afwegen. Medicijngebruik bij borstvoeding en mogelijke gezondheidsrisico’s voor moeder en kind afwegen. Bij voorkeur een veiliger geneesmiddel kiezen, anders borstvoeding (tijdelijk) beperken of stoppen. |
| S | Stoppen. Borstvoeding en medicijngebruik niet veilig te combineren. Bij voorkeur een veiliger geneesmiddel kiezen, anders borstvoeding (tijdelijk) stoppen. |
De auteurs van deze tabel geven deze adviezen gebaseerd op literatuur onderzoek. Het gaat hier om de persoonlijke opinie en/of voorkeur van de auteurs.
Aan deze tabel kunnen geen rechten worden ontleend.
Algemene opmerkingen:
Vóór er een keuze gemaakt kan worden voor een bepaald middel, dient vastgesteld te worden of er een gedegen indicatie is om het middel te gebruiken.
Negatieve effecten van een onbehandelde depressie, angst/paniekstoornis, bipolaire stoornis of psychose tijdens de zwangerschap op moeder en kind, gecombineerd met de ernstige risico’s die geassocieerd zijn met het plotseling staken van de medicatie, moeten worden afgewogen tegen de eventuele gevolgen voor de baby bij gebruik van medicatie - in nauw overleg met de behandelend psychiater, gynaecoloog en/of kinderarts.
Bij het behandelen van een depressie en/of angststoornis gaat onze voorkeur uit naar een SSRI, waarbij sertraline de voorkeur heeft bij vrouwen die ook borstvoeding gaan geven. Paroxetine is geassocieerd met een licht verhoogde kans (normaal 0.5%-1.0%, met paroxetine 1.5%) op een aangeboren hartafwijking (AVSD/VSD) en wordt daarom liever vermeden in de eerste drie maanden van de zwangerschap. De specialisten van het POP expertisecentrum adviseren zwangeren om wel borstvoeding te geven als dit bij het voorgeschreven middel toegestaan is, mede omdat dit waarschijnlijk eventuele ontwenningsverschijnselen nog sterker zal verminderen door de langzame afname van de bloedspiegel van het betreffende medicament bij de baby.
Binnen de groep stemmingsstabilisatoren is lithium eerste keus.
Eerste keus middel bij antipsychotica is haloperidol, hierbij mag ook borstvoeding worden gegeven.
In het algemeen wordt geadviseerd alleen te switchen van antidepressivum, antipsychotische of stemmingsstabiliserende medicatie tijdens de zwangerschap, na een gedegen afweging van alle risicofactoren voor moeder en kind en de interactie tussen beiden. Meestal vergt een dergelijke beslissing multidisciplinair overleg tussen patiėnt en familie enerzijds en psychiater, gynaecoloog en kinderarts anderzijds.
Referenties:
- M. Eberhard-Gran. Use of psychotropic medications in treating mood disorders during lactation: practical recommendations. CNS Drugs (2006); 20(3):187-198.
- S. M. Rubinchik et al. Medications for panic disorder and generalized anxiety disorder during pregnancy. Prim Care Companion J Clin Psychiatry (2005);7 (3): 100-105.
- K.A. Yonkers et al. Management of bipolar disorder during pregnancy and the postpartum period. Am J Psychiatry (2004);161(4): 608-620.
- O. Diav-Citrin et al. Safety of haloperidol and penfluridol in pregnancy: a multicenter, prospective, controlled study. J Clin Psychiatry (2005); 66:317-322
- K. Mc Kenna et al. Pregnancy outcome of women using atypical antipsychotic drugs: a prospective comparative study. J Clin Psychiatry (2005); 66:444-449