Leidt antidepressiva gebruik tot vroeggeboorte?

Artikel

Titel: Preterm Birth and Antidepressant Medication Use during Pregnancy: A Systematic Review and Meta-Analysis.

Auteurs: Huybrechts K.F, Shah Sanghani R, Avorn J, Urato AC.

Tijdschrift: Plos One e92778 2014

Onderwerp/doel

Vaststellen wat het bewijs is voor een mogelijk verband tussen gebruik van antidepressiva tijdens de zwangerschap en prematuriteit (vroeggeboorte).

Achtergrond

Vroeggeboorte is een groot probleem omdat het tot gezondheidsproblemen kan leiden zoals ontwikkelingsachterstand. Zowel prematuriteit als het gebruik van antidepressiva is toegenomen gedurende de afgelopen jaren.

Methoden

Deze studie betreft een ‘Meta-Analyse’. Dit wil zeggen dat alle beschikbare studies over een onderwerp bij elkaar worden genomen en de resultaten samen worden genomen om tot één uitkomst en uitspraak te komen.

In verschillende Medische databases zijn artikelen gezocht met als onderwerp de relatie tussen gebruik van antidepressiva tijdens de zwangerschap en prematuriteit. Om geselecteerd te worden ervoor moest er sprake zijn van een controlegroep (pasgeborenen niet blootgesteld aan antidepressiva). Uit elke studie werd de odds ratio op prematuriteit na blootstelling aan antidepressiva genomen. Een odds ratio van hoger dan 1 wil zeggen dat kinderen blootgesteld aan antidepressiva een groter risico hebben op vroeggeboorte in vergelijking met kinderen die niet zijn blootgesteld aan antidepressiva.

Studies werden ingedeeld op basis van:

  1. Het moment waarop antidepressiva waren gebruikt tijdens de zwangerschap.
  2. Of er werd gecorrigeerd voor confounders. Patiënten die antidepressiva gebruiken hebben andere patiëntkarakteristieken dan patiënten die geen antidepressiva gebruiken. Deze karakteristieken, confounders genoemd,  kunnen het risico prematuriteit beïnvloeden.
  3. De mate waarin er is gecorrigeerd voor (=rekening gehouden werd met) depressie tijdens de zwangerschap. Depressie is namelijk geassocieerd met vroeggeboorte, wat de resultaten kan beïnvloeden

Resultaten

Er waren 41 studies die voldeden aan de selectiecriteria. Met uitzondering van 1 studie, definieerde de studies vroeggeboorte als een zwangerschapsduur van <37 weken. De meeste studies keken specifiek naar de relatie tussen vroeggeboorte en SSRI’s (22 studies), De andere studies keken ook naar de relatie met andere antidepressiva en andere psychiatrische medicatie.

In zowel studies die niet corrigeerden voor confounders als studies die wel corrigeerden werd er een verhoogd risico gevonden op prematuriteit (odds ratio tussen 1.16 en 1.96). Blootstelling laat in de zwangerschap gaf het hoogste relatieve risico. Studies waarbij er werd gecorrigeerd voor de psychiatrische ziekte van moeder vonden ook een verhoogde odds ratio (1.61).

Bespreking

Sterke punten:

  • studies werden op een systematische manier gezocht
  • het indelen van de studies naar de mate van correctie voor confounders en depressie

Minder sterke punten:

  • In de studie wordt besproken dat er sprake is van publicatiebias. Dit wil zeggen dat kleinere studies waarin geen relatie tussen antidepressiva en prematuriteit werd gevonden, niet gepubliceerd en dus ook niet meegenomen zijn. Dit wordt echter niet genoemd in de discussie.
  • De studies waren erg wisselend van opzet waardoor het te betwijfelen is of je de uitkomsten van de studies wel samen kan nemen.

Conclusie

De bevindingen uit literatuur zijn eenduidig wat betreft een relatie tussen blootstelling aan antidepressiva en prematuriteit. Echter, de onderliggende depressie en de ernst daarvan, of het gedrag geassocieerd met depressie (bijvoorbeeld roken) kan het risico op prematuriteit ook verhogen.

Standpunt POP poli

Het is niet mogelijk om te corrigeren voor het grote verschil in met name de ernst van de onderliggende depressie tussen vrouwen die antidepressiva gebruiken en vrouwen die geen antidepressiva gebruiken. Het blijft daarom maar de vraag of er daadwerkelijk een relatie is tussen antidepressivagebruik en prematuriteit. Als er al een relatie is, is het risico zeer licht verhoogd. Uit een andere recente meta analyse (Ross et al. JAMA Psychiatry 2013) waarbij ook gekeken is naar het verschil in aantal dagen zwangerschapsduur, dat de zwangerschapsduur slechts 3.2 dagen korter is na gebruik van antidepressiva. Een dergelijke verkorting is klinisch niet relevant