Antidepressiva en autisme stoornis: Is er een verband? (literatuurbespreking deel 2)

Onderwerp/doel

Onderzoeken of gebruik van selectieve serotonine heropname remmers (SSRI’s, behorend tot de groep van antidepressiva) tijdens de zwangerschap gepaard gaat met een verhoogd risico op het ontwikkelen van een autismespectrum stoornis in de kinderleeftijd.

Achtergrond

Een Autisme Spectrum Stoornis (ASS) is een ontwikkelingsstoornis die zich presenteert op kinderleeftijd en wordt gekarakteriseerd door beperkingen in sociale interactie en communicatie en door stereotiep gedrag. De oorzaak van autisme is grotendeels genetisch. Bepaalde studies suggereerden een associatie tussen het gebruik van selectieve serotonine heropname remmers (SSRI’s) tijdens de zwangerschap en een verhoogd risico op autisme spectrum stoornissen op de kinderleeftijd.

Studie

Titel: Use of Selective Serotonin Reuptake Inhibitors during Pregnancy and Risk of Autism
Auteurs: Anders Hviid, Dr.Med.Sci., Mads Melbye, M.D., Dr.Med.Sci.,and Bj.rn Pasternak, M.D., Ph.D.
Gepubliceerd: New England Journal of Medicine 2013

Methoden

De studie is een cohortonderzoek. Er werd gebruik gemaakt van informatie uit het nationale medische geboorteregister van Denemarken. Alle kinderen geboren tussen 1 januari 1996 en 31 december 2005 werden gevolgd tot en met 2009 (n=626.875 kinderen). Er werd geregistreerd of de moeders SSRI’s gebruikten in de eerste twee jaar voor de zwangerschap en/of tijdens de zwangerschap tot aan de bevalling. Op basis van de ICD10 (classificatiesysteem voor medische aandoeningen), werd gekeken welke kinderen een autisme spectrum stoornis gediagnosticeerd kregen door een psychiater. Risicofactoren voor het ontwikkelen van een autisme spectrum stoornis (zoals bepaalde genetische afwijkingen, roken tijdens de zwangerschap, hoge leeftijd van de moeder) werden bijgehouden en hiervoor werd gecorrigeerd. Tevens werd er gekeken naar een eventuele psychiatrische diagnose bij moeder of ASS bij broertjes en zusjes.

Resultaten

Van de 626.875 kinderen uit het cohort kregen in totaal 3892 (0,6%) kinderen een diagnose binnen het autisme spectrum in de follow up. Van deze 3892 kinderen met een autisme spectrum stoornis gebruikten 52 moeders (1,3%) SSRI’s gedurende de zwangerschap. SSRI-gebruik tijdens de zwangerschap was niet geassocieerd met een significant verhoogd risico op het ontwikkelen van een autisme spectrum stoornis in de kindertijd (Fully adjusted rate ratio 1,2; 95% CI 0,9-1,61).

Bespreking

Sterke punten:

  • Er werd gebruik gemaakt van een grote nationale database.
  • De studie heeft een prospectieve opzet
  • Er is een groot aantal geïncludeerde patiënten met lange follow up
  • Er werd gecorrigeerd voor een aantal psychiatrische ziekten bij moeder en andere factoren die een verhoogd risico op autisme spectrum stoornissen geven.

Minder sterke punten:

  • SSRI-gebruik werd in deze studie bepaald door de registratie van recepten in het nationale voorschrijf register. Het is niet helemaal zeker of patiënten die SSRI’s voorgeschreven kregen ook daadwerkelijk SSRI’s innamen.

Vergelijking met een andere studie:

In een eerdere literatuurbespreking over dit onderwerp (op basis van het artikel van Croen et al.) werd door ons geconcludeerd dat antidepressiva geen grote risicofactor zijn voor het ontwikkelen van een ASS (<3% van de gevallen waarin ASS wordt vastgesteld). Omdat de studie van Croen et al. niet corrigeerde voor ASS bij de moeder werd door ons geconcludeerd dat er meer gedegen onderzoek nodig was om te kijken of dit vastgestelde kleine verhoogde risico wel terecht was. In deze studie is er wel gekeken naar de aanwezigheid van ASS bij de moeder en broertjes en zusjes; dit is belangrijk omdat we weten dat autisme grotendeels genetisch bepaald is.

Conclusie

Uit deze studie komt naar voren dat blootstelling aan SSRI’s tijdens de zwangerschap geen verhoogd risico geeft op een autismespectrumstoornis (ASS) bij het nageslacht. In deze grote studie met lange follow up is rekening gehouden met genetische invloeden die naar voren komen door de aanwezigheid van ASS bij moeder en/of nakomelingen. Het is daarom een gedegener en beter te interpreteren studie dan de studie van Croen et al..

Standpunt Pop-poli

Blootstelling aan SSRI’s tijdens de zwangerschap geeft geen verhoogd risico op een autismesprectrumstoornis (ASS) bij het nageslacht.