Long-term outcome following selective serotonin reuptake inhibitor induced neonatal abstinence syndrome

G. Klinger, D. Frankenthal et al., Journal of Perinatology (2011) 31, 615-620.

Doel

Vergelijken van de neurologische ontwikkeling op lange termijn tussen kinderen die neonataal ontwenningsymptomen (NAS) hadden ten opzichte van kinderen die geen NAS hadden. Alle kinderen waren tijdens de zwangerschap blootgesteld aan een selective serotonin reuptake inhibitor (SSRI).

Achtergrond

De afgelopen tien jaar is het gebruik van SSRI’s tijdens de zwangerschap toegenomen tot 2.3-6.2%. De huidige opvatting is dat SSRI gebruik tijdens de zwangerschap voor het kind minder negatieve gevolgen heeft dan een depressieve moeder. Van de pasgeborenen die tijdens de zwangerschap bloot hebben gestaan aan SSRI’s ontwikkeld 30% NAS. Bij NAS is er in meer of mindere mate sprake van excitatie dan wel depressie van het centrale zenuwstelsel, autonome symptomen, verminderde veranderingen in gedrag, abnormaal slaappatroon, maagdarmklachten en respiratoire symptomen.

Studie

Prospectief onderzoek waarbij kinderen die tijdens de zwangerschap blootgesteld zijn aan SSRI’s tot de leeftijd van 2-6 jaar werden vervolgd.

Methode

Tussen januari 2002 en december 2006 werden voldragen kinderen die de hele zwangerschap of het derde trimester blootgesteld waren aan SSRI’s geïncludeerd.
Gegevens werden verkregen van de kraamafdeling of uit het opname formulier waarin moeder haar medische voorgeschiedenis had gerapporteerd. Medische voorgeschiedenis en demografische informatie werden verkregen van de ouders. Het hoofdomtrek percentiel werd vastgesteld door middel van standaard hoofdomtrek curves.
NAS werd vastgesteld en vervolgd door middel van de Finnegan scorelijst.
In 2007-2009 werd het cohort op een leeftijd van 2 tot 6 jaar herbeoordeeld door een ontwikkelingsteam van de Neurologie kliniek van het Schneider Children’s Medical Center of Israel. De neurologische ontwikkeling en intelligentie van de kinderen werd onderzocht. De kinderarts en kinderpsycholoog wisten niet welke kinderen gediagnosticeerd waren met NAS, noch wisten zij welke SSRI moeder tijdens de zwangerschap had gebruikt.
ADHD werd onderzocht door middel van de ingekorte Connor’s scale voor kinderen van 3 jaar en ouder.
Bij moeder werd tijdens de controleafspraken van hun kind de Hamilton Anxiety Scale afgenomen.

Resultaten

150 moeders kwamen in aanmerking voor de studie. 82 moeders gaven toestemming voor onderzoek (55%). 30 van de 34 kinderen (88.3%) met NAS en 52 van de 116 kinderen zonder NAS (44.8%) participeerden in de studie. De socio-economische, maternale educatie en SSRI gebruik waren in beide groepen hetzelfde. Moeders van kinderen met NAS waren gemiddeld ouder (34.5 vs 32.2 jaar, p=0.03) dan moeders van kinderen die geen NAS hadden. Zowel het gewicht alsook de lengte van de pasgeborenen waren niet verschillend tussen beide groepen, maar binnen de hele cohort hadden 11 kinderen van de 82 (13%) een hoofdomtrek ≤3e percentiel.
Kinderen met NAS ten opzichte van kinderen zonder NAS, hadden op 2-6 jarige leeftijd dezelfde hoeveelheid neurologische abnormaliteiten (hypotonie) (10% vs 6%, p=0.66), geen significant verschil in de gemiddelde ontwikkeling (95.7±9.9 vs 98.9±11.4, p=0.21) en de intelligentie verschilde niet significant (100.5 ±14.6 vs 106.9 ±14.0, p=0.12). De subgroep die de Connorstest deed toonde geen verschil (1/12 met NAS vs 3/18, p=0.63)
Kinderen gediagnosticeerd met NAS hadden vaker een afwijkend resultaat op de sociale component van de DDST-II (47 vs 19%, p=0.009).
NAS is geassocieerd met een hogere leeftijd van moeder ten tijde van de geboorte (OR 1.12, CI 1.01 tot 1.25). Kinderen met NAS hadden vaker een afwijkende sociale component op de DDST-II test (OR 3.03, 95% CI 1.07 tot 8.60).

Discussie

Sterke punten

  • Prospectieve studie
  • Geblindeerde kinderarts en kinderpsycholoog
  • De lange termijnontwikkeling van een kind gediagnosticeerd met NAS is niet eerder onderzocht
  • Acceptabele groepsgrootte

Zwakke punten

  • NAS is alleen gesteld op basis van de Finneganscore, een screeningslijst, geen diagnostische lijst. De diagnose van een kinderarts werd niet betrokken.
  • De psychische gesteldheid van de moeders werd allen dmv depressie score lijst bekeken.
  • Mogelijke selectie bias ontstond doordat 1/3 van de ouders geen toestemming verleende voor het onderzoek. Vooral in de groep waarbij de kinderen geen NAS ontwikkelde weigerden veel (45%) ouders.
  • Sociaal gedrag is gebaseerd op een vragenlijst, wat niet dezelfde kracht heeft als een specifieke diagnostische test of gedrag op school. Kinderen werden onderzocht op een leeftijd waarop zij nog niet naar school gingen, waardoor subtiele ontwikkelingsproblemen onopgemerkt blijven.

Conclusie

Kinderen die gediagnosticeerd worden met NAS hebben een normale intelligentie op een leeftijd van 2-6 jaar. Zij hebben wel een mogelijk licht verhoogd risico op afwijkend gedrag en sociale aanpassingsvermogen ten opzichte van kinderen die geen NAS hebben ontwikkeld na blootstelling aan SSRI gebruik in de zwangerschap.
Alle SSRI’s blootgestelde kinderen hebben intelligentie die binnen de normale range valt.

Ter vergelijking

Gentile (2010) beschrijft in een review  dat intra-uterine blootstelling aan SSRI’s in 12 van de 13 artikelen geen verschil zagen tussen wel en niet blootgestelde kinderen.
1 artikel maakt melding van een mogelijk iets vertraagde motorische ontwikkeling (waarbij alcohol mogelijk ook een rol gespeeld heeft).