Bipolaire stoornis en zwangerschap

Management op bipolar disorder during pregnancy and the postpartum period

K.A. Yonkers et al.

Am J Psychiatry 161(4): 608-620.

Overzichtsartikel
Bipolaire stoornis komt bij 0.5-1.5% van de vrouwen in vruchtbare levensfase voor. De mogelijkheid op zwangerschap altijd bespreken met patiente met bipolaire stoornis. Hoog risico op verergering tijdens post partum episode. Effect van medicatie afhankelijk van soort medicatie en moment van gebruik. Behandeling met medicatie kan risico op terugval verlagen en daarmee problemen voor moeder en kind reduceren. Hierbij is het advies de minimaal effectieve dosis te gebruiken.

Middelen overzicht:

Lithium

  • verhoogde kans op aangeboren hartafwijking Epsteins anomalie   1:1000, normaal is dit 1:20000 . ondanks dat het risico wel verhoogd is blijft het nog steeds een zeldzaam risico.
  • toename geboorte gewicht met gemiddeld 90 gram, ondanks feit dat deze vrouwen vaker rookten en dit was onafhankelijk van de dosering
  • geen gedragsveranderingen
  • weinig voorkomend: floppy infant syndroom (slappe baby die  ademhalingsproblemen kan krijgen en andere problemen) en schildklierproblemen bij de baby
  • overwegen om bij aanvang van de bevalling de dosering te verlagen. Tijdens de bevalling ontstaat er vaker een relatief vochttekort in het lichaam waardoor er problemen kunnen ontstaan.
  • Borstvoeding alleen met grote voorzichtigheid.

Anti-epileptica

  • meer kans op aangeboren afwijkingen dan bij lithium (open ruggetje, lip/gehemelte spleet, hartafwijkingen, groeivertraging)
  • valproaat: open ruggetje, problemen bij de pasgeborene zoals voedingsproblemen, tonus van de spieren, leverproblemen and lage bloedsuikers.
  • carbamazepine: lip/gehemelte spleet defecten, ontwikkelingsachterstand, laag geboortegewicht, leverproblemen
  • lamotrigine: minder aangeboren afwijkingen, weinig over bekend, huiduitslag en leverproblemen
  • borstvoeding mag bij alle anti-epileptica

1e generatie antipsychotica (Phenothiazinen=haloperidol)

  • geen verhoogde kans op aangeboren afwijkingen
  • ontwenningsproblemen en verschijnselen van spierstijfheid
  • toegepast bij bipolaire stoornis

2e generatie antipsychotica (quetiapine, risperidone en olanzapine)

  • geen verhoogde kans op aangeboren afwijkingen
  • olanzapine: verhoogde geboorte gewicht en verhoogde kans op zwangerschaps diabetes en hoge bloeddruk problemen.
  • minder over bekend dan de 1e generatie antipsychotica

Benzodiazepines

  • in een case-control onderzoek licht verhoogd risico gevonden op lip/gehemelte spleet defecten maar zeldzaam (< dan 1 %)
  • ontwenningsproblemen bij de baby zoals voedingsproblemen, diarrhee, veel huilen, veel spugen, trekkingen.
  • andere problemen bij de baby zoals gestoorde temperatuursregulatie, slapheid van de spieren en ademhalingsproblemen
  • geen borst voeding ivm kans op sufheid van de baby.

 

Andere behandelingsmogelijkheden
Electro Convulsieve Therapie

  • geen verhoogde kans op aangeboren afwijkingen.
  • hierbij dient gebruik van atropine vermeden te worden en tijdens de ECT moet de hartslag van de ongeboren baby goed in de gaten gehouden worden in verband met eventuele hartritmestoornissen
  • geen effecten op de groei van de ongeboren baby of ontwenningsproblemen beschreven.
  • registreren contracties van de baarmoeder tijdens ECT wordt aanbevolen bij vrouwen die dit zelf niet goed kunnen aangeven.

Aangeraden wordt om bij een bipolaire stoornis in de post partum periode medicatie voor te schrijven om zo kans op terugval te verkleinen
Lithium: borstvoeding alleen met grote voorzichtigheid en controle van lithium waarde in het bloed van de baby. De nieren van de baby kunnen afvalstoffen nog niet zo goed verwerken, waardoor uitdroging en koorts kunnen ontstaan. Er is ook weinig bekend over de lange termijn effecten van lithium.
Anti-epileptica: borstvoeding mag gehandhaafd blijven.
1e generatie antipsychotica: in de meeste casus beschrijvingen zijn er geen problemen bij baby’s beschreven die ook borstvoeding kregen, weinig data over bekend.
Benzodiazepines: slaperigheid/sufheid van de baby bij borstvoeding